«Όσα μάθαμε για το χρήμα» από μία ακόμη μοναδική ξενάγηση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Η έκθεση «ΧΡΗΜΑ. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα» του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης παρουσιάζει ένα θέμα επίκαιρο πάντα και σε κάθε εποχή, ίσως εξαιρετικά επίκαιρο στις μέρες μας, με τρόπο τέτοιο που η αξία του χρήματος, έστω και για λίγο, εντοπίζεται σε αυτά που μαθαίνουμε για αυτό, σε αυτά που οι άνθρωποι ανά τους αιώνες επέλεγαν να αποτυπώσουν πάνω στο ψυχρό μέταλλο του νομίσματος.

Στην έκθεση ΧΡΗΜΑ μάθαμε πως οι άνθρωποι για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια έδιναν αγαθά για να πάρουν αγαθά. Στα ομηρικά χρόνια ο «αντιπραγματισμός» πραγματοποιούνταν με βόδια –εννιά βόδια έκαναν το όπλα του Διομήδη. Ωστόσο, το χρήμα αυτό δεν μπορούσε ούτε να αποθηκευθεί, ούτε και να διαιρεθεί. Έτσι, την εποχή του Χαλκού οι άνθρωποι επινοούν τα τάλαντα, 25κιλα μέταλλα σε σχήμα βοδιού, που μάλλον δύσκολα μετέφεραν και έκοβαν και «σούβλες» από σίδερο -σούβλες, οβελούς, οβολούς –με 6 σούβλες να κάνουν 1 δραχμή, αφού τόσες είχε υπολογιστεί ότι χώραγαν σε μία παλάμη (δράττω, δραχμή). Όμως για τα τάλαντα και για τους οβολούς δεν μπορείς να είσαι βέβαιος, ούτε για το πραγματικό τους βάρος ούτε για την ποιότητα του μετάλλου τους. Κάπως έτσι, προέκυψε το νόμισμα.

Το χρήμα που δεν σου εξασφαλίζει την ευτυχία

Μάθαμε πως το βασίλειο της Λυδίας τον 7ο αι. π.Χ., περίπου το 650π.Χ., γίνεται το πρώτο κράτος που κόβει νόμισμα από Ήλεκτρο (χρυσός με ασήμι). Ο Κροίσος γίνεται ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, κόβει νομίσματα μόνο από χρυσό και μόνο από ασήμι (διμεταλλισμός) και όταν καλεί τον σοφό Σόλωνα για να επιβεβαιώσει την «ευτυχία» του, θυμηθήκαμε το «Μηδένα προ του τέλους μακάριζε». Το ίδιο ακριβώς θυμήθηκε και ο Κροίσος την ώρα που ο Κύρος διέταξε να τον κάψουν ζωντανό και φώναξε «Σόλων, Σόλων», κάτι που σύμφωνα με τον μύθο μπορεί και να του έσωσε τη ζωή από το φόβο του Κύρου μην του συμβεί το ίδιο και αναγκαστεί και αυτός με τη σειρά του να επικαλεσθεί το όνομα του σοφού Σόλωνα. Θαυμάσαμε τον αμφορέα με τη σχετική εικόνα του Κροίσου πάνω στα ξύλα για την πυρά, που για πρώτη φορά βγήκε από το μουσείο του Λούβρου για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς αυτής της σημαντικής έκθεσης.

Οι ελληνικές πόλεις ακολούθησαν με καθυστέρηση 20 ετών

Οι ελληνικές πόλεις κοντινές στη Λυδία, η Μίλητος, η Έφεσσος ξεκινούν τα δικά τους νομίσματα 20 χρόνια μετά. Ακολουθεί η Αίγινα το 570π.Χ., που κόβει στατήρες με τις περίφημες χελώνες της, η Αθήνα με τη θεά Αθηνά και την γλαύκα της, η Κόρινθος με τον φτερωτό Πήγασο. Ο πρώτος βασιλιάς που κόβει νομίσματα σε χρυσό στον ελλαδικό χώρο είναι ο Φίλιππος Β, ενώ τα τετράδραχμα του Αλέξανδρου γίνονται τα πρώτα «δολάρια» της εποχής αφού κόβονται κατά χιλιάδες σε όλες τις πόλεις που εξαπλώνει τη δύναμή του.

Χρήμα και Εμπόριο

Οι αρχαίες πόλεις κόβουν νομίσματα και τα στολίζουν ανάλογα με αυτό που εμπορεύονταν. Σύκα για τη Ρόδο –αξεπέραστα ακόμη και για τους Αθηναίους, μικρά ψαράκια για την Κίζυκο, γνωστή για την αλιεία της μικρασιατική πόλη κοντά στη Μικρά Φρυγία, άμπελο για τη Χίο που σφραγίζει τους αμφορείς με το κρασί της αναγράφοντας τον τόπο παραγωγής, το όνομα του παραγωγού και τη χρονιά που παράχθηκε, όπως κάνουμε σήμερα, και βγάζει ίδιο νόμισμα με τη σφραγίδα του αμφορέα.

Χρήμα και Τέχνη

Από τα νομίσματα αποκτάμε σαφή εικόνα για περίφημα γλυπτά της αρχαιότητας που έχουν καταστραφεί. Το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Ήρας στο Άργος, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς στον Παρθενώνα, το άγαλμα της Ευπλοίας Αφροδίτη του Πραξιτέλη στην Κνίδο, τα φατνώματα (οροφές) από έναν από τους έξι περίφημους ναούς του Απόλλωνα στους Δελφούς από 1 από τα 10 σωζόμενα 3δραχμα των Δελφών. Από 4δραχμο διαπιστώνουμε πως ο Φίλιππος Β΄ γίνεται ο πρώτος θνητός που δεν περιμένει να πεθάνει για να τον απεικονίσουν στο νόμισμα, ενώ σε νομίσματα του 2ου αι. μ.Χ. η Αθήνα που δεν γεννά πλέον μεγαλεία, στηρίζεται στα παλιά (μάχη της Σαλαμίνας) για να στολίσει τα νομίσματά της.

Οι έννοιες, η προπαγάνδα, το χθες και το σήμερα

Στα νομίσματα απεικονίζονται αφηρημένες έννοιες, όπως η τύχη και ο πλούτος αλλά και μηνύματα προπαγάνδας, όπως τα νομίσματα που κόβουν όλοι οι επίγονοι του Αλέξανδρου, με την κεφαλή του, προσπαθώντας να αποδείξει ο καθένας για λογαριασμό του ότι αυτός ήταν ο ένας και μοναδικός διάδοχος. Ο Αλέξανδρος πάλι έκοβε νομίσματα με το κεφάλι του Ηρακλή, που όλως τυχαίως, ήταν ίδιο με το δικό του. Το ίδιο έκανε και ο Πύρρος, ο βασιλιάς της Ηπείρου, που έκοβε νομίσματα με την κεφαλή του Αχιλλέα που όλως τυχαίως για ακόμη μία φορά, το κεφάλι του ήταν ίδιο με το δικό του. Σε ταβέρνα της Δήλου που καταστράφηκε μαζί με όλο το νησί από τον Μιθριδάτη βρίσκουμε ανέπαφα 120 νομίσματα από όλη την ανατολική μεσόγειο στην κατοχή μιας πόρνης που δεν χρειάζονταν συνάλλαγμα για ανταμοιβή. Ωστόσο, σε κάθε αρχαία πόλη υπήρχε κέντρο συναλλάγματος όπου μπορούσες να ελέγξεις εάν τα νομίσματά σου ήταν κάλπικα ή αυθεντικά καθώς και να μετρήσεις τον όγκο αυτών που αγόραζες.

Ιερές ή μη, οι Τράπεζες ξεκινούν το 500π.Χ.

Οι άνθρωποι πάντα ίδιοι, τότε και τώρα, τα χρήματά τους είτε τα έκρυβαν, τα έθαβαν για την ακρίβεια, είτε τα έδιναν προς φύλαξη στα ιερά, όπου αυτά με τη σειρά τους τα δάνειζαν με τόκο, για το καλό του Θεού ή της Θεάς… Αργότερα, οι πολύ πλούσιοι κάνουν το ίδιο, φτιάχνουν ιδιωτικές τράπεζες, όπου φυλάσσουν και δανείζουν. Στην Ελληνιστική περίοδο το κράτος παίρνει σειρά και φτιάχνει και αυτό τράπεζες, ενώ σε επιγραφή που εκτίθεται στο μουσείο ανακαλύπτουμε κατάπληκτοι πως το δάνειο, ο τόκος, το κούρεμα των δανείων και τα κόκκινα δάνεια μετρούν εκατοντάδες χρόνια ζωής, κάνοντας την επικαιρότητα αρχαία ιστορία.

Λίγο πριν φύγετε, «κόψτε» το δικό σας νόμισμα

Επιλέξτε το νόμισμα της περιοχής που θέλετε, το μέταλλο της προτίμησής σας και φωτογραφηθείτε στολίζοντας το δικό σας νόμισμα με τη δική σας εικόνα. Αποστολή στο email σας και μόλις κόψατε νέο νόμισμα. Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Έως τις 15 Απριλίου 2018. https://www.cycladic.gr/page/chrima?slide=1#

Εμβληματικά εκθέματα από την αρχαιολογική έρευνα στις Κυκλάδες, στην Αθήνα.

Στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών, από την Τετάρτη 22 Νοεμβρίου έως την Κυριακή 26 Νοεμβρίου πραγματοποιείται επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Περί των Κυκλάδων νήσων. Το Αρχαιολογικό Έργο στις Κυκλάδες» και έκθεση με θέμα «Κυκλαδικά στιγμιότυπα από τα μνημεία και τους ανθρώπους τους», που θα εγκαινιαστεί στις 22 Νοεμβρίου στις 8μμ. και θα παραμείνει στον χώρο των περιοδικών εκθέσεων του μουσείο έως και το τέλος Φεβρουαρίου του 2018.

Το επιστημονικό συνέδριο

Στόχος του συνεδρίου που αφιερώνεται προς τιμήν της Φωτεινής Ζαφειροπούλου, Επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και στη μνήμη του Νικόλαου Ζαφειρόπουλου, Εφόρου Αρχαιοτήτων Κυκλάδων από το 1959 ως το 1972 για την προσφορά του στην προστασία, μελέτη και ανάδειξη των κυκλαδικών αρχαιοτήτων,  είναι η δημοσιοποίηση στο ευρύ κοινό αλλά και στους ειδικούς του σπουδαίου αρχαιολογικού έργου που συντελείται εδώ και πολλά χρόνια στα νησιά των Κυκλάδων και που έχει καταφέρει να αναδείξει κυκλαδικές αρχαιότητες από τους προϊστορικούς χρόνους έως και τους νεώτερους. Το συνέδριο, στο οποίο θα συμμετάσχουν περισσότεροι από 200 σύνεδροι σε 21 συνεδρίες από την έναρξη έως τη λήξη το βράδυ της Κυριακής, πρόκειται να αναπτυχθεί στους τομείς:

α) το Ανασκαφικό ερευνητικό έργο, έρευνες πεδίου (σωστικές και συστηματικές ανασκαφές, επιφανειακές έρευνες), ειδικές μελέτες υλικού, καθώς και ευρύτερες συνθετικές μελέτες.

β) τη συντήρηση και την αναστήλωση μνημείων σε σχέση με εργασίες ανάδειξης και ανάπλαση αρχαιολογικών χώρων.

γ) το έργο που συντελείται στα Μουσεία και Αρχαιολογικές Συλλογές των νησιών με περιοδικές εκθέσεις, επανεκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλες συναφείς δράσεις.

Η έκθεση

Σύμφωνα με δήλωση του κ. Δημήτρη Αθανασούλη, προϊστάμενου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων «Αποφασίσαμε να κάνουμε αυτή την έκθεση που αφορά την ιστορία της έρευνας στις Κυκλάδες ως παράλληλη εκδήλωση του συνεδρίου για το αρχαιολογικό έργο στα νησιά. Και επειδή είναι μακριά, αποφασίσαμε να φέρουμε τις Κυκλάδες στην Αθήνα». Η έκθεση που διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες παρουσιάζει:

Στοιχεία από τις πρώτες ανασκαφές στη Δήλο και τη Ρήνεια, με τη συμβολή της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής και της νεοσύστατης τότε Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, ευρήματα ανασκαφών που πραγματοποίησε ο Νικόλαος Ζαφειρόπουλος στη Σελλάδα Θήρας, με μοναδικό ανάμεσά τους το ομοίωμα οικίσκου, το οποίο δεν έχει εκτεθεί ποτέ και ίσως αποτελεί και το σπουδαιότερο αντικείμενο της έκθεσης και χαρακτηριστικά εκθέματα από την έρευνα και προστασία των βυζαντινών μνημείων στις Κυκλάδες.

Για περισσότερες πληροφορίες: http://www.byzantinemuseum.gr/el/?nid=2258

Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στο Χιλιομόδι Κορινθίας ανέδειξε για 5Η συνεχή φορά, πολύτιμα ευρύματα

Στην περιοχή Χιλιομόδι Κορινθίας διεξήχθη για 5η συνεχή χρονιά ανασκαφή υπό τη διεύθυνση της Δρ. Έλενας Κόρκα, Γενικής Διευθύντριας Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠ.ΠΟ.Α. και με τη συνδρομή διεπιστημονικής ομάδας του Υπουργείου Πολιτισμού και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Η ανασκαφή που διήρκησε έξι εβδομάδες πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της ανασκαφικής έρευνας του 2016 που είχε φέρει για πρώτη φορά στο φως κατάλοιπα οικοδομημάτων αρχαίας πόλης και δίχωρο υπέργειο ταφικό μνημείο ρωμαϊκών χρόνων. Οι ανασκαφικές τομές επικεντρώθηκαν περιμετρικά του συγκεκριμένου ταφικού μνημείου και επιβεβαίωσαν τη χρήση του χώρου διαχρονικά από τους αρχαϊκούς έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Ανασκάφηκαν 14 καλυβίτες κεραμοσκεπείς τάφοι, αρκετά από τους οποίους περιέκλειαν περισσότερες από μία ταφές με κτερίσματα από τον 1ο έως τον 4ο αι. μ.Χ..

Σε μεγαλύτερος βάθος και κάτω από το ρωμαϊκό μνημείο και το νεκροταφείο ρωμαϊκών τάφων ανασκάφηκε σύμπλεγμα κτιριακών εγκαταστάσεων με σημαντικά in situ (εντός θεματικού πλαισίου) ευρήματα –πλήθος κεράμων, αγγείων από τους αρχαϊκούς έως τους ρωμαϊκούς χρόνους –ενώ βρέθηκε εντυπωσιακή συγκέντρωση καύσεων. Βόρεια του υπόγειου χώρου αποκαλύφθηκε τοίχος ελληνιστικών χρόνων με στιβαρή θεμελίωση, δύο ακόμη τοίχοι ίδιας εποχής, κεραμική ελληνιστικών κυρίως χρόνων και ένα ειδώλιο περιστεριού. Σε τρίτη, μεταγενέστερη ελληνιστική φάση, οι τοίχοι λαξεύτηκαν σε σημεία ώστε στο εσωτερικό τους να εγκιβωτιστούν τάφοι ελληνιστικών χρόνων, από τους οποίους αποκαλύφθηκαν πέντε τάφοι μονολιθικής σαρκοφάγου με πλούσια κτερίσματα.

Από αυτούς ξεχωρίζει γυναικεία ταφή με πολύτιμα κτερίσματα -χάλκινο στεφάνι με φύλλα και καρπούς μυρτιάς, χρυσό δακτυλίδι, οστέινο αυλό, οστέινα ατρακτοειδή πλακίδια, χάλκινο κάτοπτρο, χρυσή δανάκη από νόμισμα Σικυώνας καθώς και πολλά ακόμη κτερίσματα από τους υπόλοιπους τάφους –μυροδοχεία, περόνες, λύχνοι, σκύφοι, νομίσματα. Ανατολικά του χώρου και στο σημείο που εδράζονται τα θεμέλιά του εγκλείονταν περισσότερες από μία ταφές, σε μία εκ των οποίων βρέθηκε μεγάλος αριθμός μυροδοχείων των ελληνιστικών χρόνων.

Από τον καθαρισμό του ρωμαϊκού ταφικού μνημείου εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά μέλη ενός αρχαϊκού κιονόκρανου και πολλών ελληνιστικών αρχιτεκτονικών μελών πεσσοί, λιθόπλινθοι, ιωνικό επιστήλιο, μέλος τοιχοβάτη (στυλοβάτη) και πολλά άλλα, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα για τη θεμελίωση του ρωμαϊκού μνημείου.

Τα ευρήματα από τους υποκείμενους ελληνιστικούς χώρους του ρωμαϊκού ταφικού μνημείου οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η χρήση τους συνδέονταν με τελετουργίες. Το πλήθος των ευρημάτων επιβεβαιώνει την ιστορική και πολιτιστική συνέχεια της Τενέας, της κυριότερης πολίχνης της Τενεατικής πεδιάδας, ως το στρατηγικό σημείο –πέρασμα από το Άργος προς την Αρχαία Κόρινθο. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα φοιτητών από πανεπιστημιακές σχολές του εξωτερικού και της ημεδαπής καθώς και η διεξαγωγή  εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε μαθητές της περιοχής προσδίδουν ακόμη μεγαλύτερη αξία στην ούτως ή άλλως αξιόλογη αυτή αρχαιολογική έρευνα, η οποία υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, που επιδιώκει την ανάδειξη της συνέχειας του ελληνικού πολιτισμού και τη δυνατότητα εκπαίδευσης των νέων ανθρώπων.

Η Τενέα, πέρασμα από το Άργος προς την Αρχαία Κόρινθο, υπήρξε η κυριότερη πολίχνη της τενεατικής πεδιάδας.

Δήλος: Αναστήλωση Στοάς Φιλίππου Ε΄- Οι απαραίτητες προκαταρκτικές εργασίες και ο μακρύς, επίπονος δρόμος για ένα αποτέλεσμα που αναμένεται να μας δικαιώσει.

Η αναστήλωση ενός οικοδομήματος υψίστης αξίας και σημειολογίας τόσο για την αρχαία όσο και για την σύγχρονη Ελλάδα, είναι μια διαδικασία μακρά και επίπονη. Το αποτέλεσμα όμως δικαιώνει αυτούς που το αναλαμβάνουν, που το υποστηρίζουν και το στηρίζουν αφού μένει ως παρακαταθήκη πολιτισμού για όλους, Έλληνες και ξένους, και για όλες τις επόμενες γενιές.

Η πρώτη, προκαταρκτική φάση της αναστήλωσης της στοάς του Φιλίππου Ε΄στη Δήλο, που αναμένεται στο σύνολό της να διαρκέσει 3 χρόνια, είναι η καταγραφή και ταύτιση των αρχιτεκτονικών μελών που θα ενσωματωθούν στο μνημείο αλλά και αυτών που δεν θα χρησιμοποιηθούν. Το συνολικό μήκος του κτιρίου υπολογίζεται στα 74μ. μήκος και 16μ. πλάτος, ενώ η αρχική του ανέγερση πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 3ου, αρχές του 2ου αι. π.Χ.. Η κ. Δήμητρα Μαυροκορδάτου, επικεφαλής αρχιτέκτονας του έργου, που έχει αναλάβει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, μοιράζεται με προσοχή τις σκέψεις της. Με την ίδια προσοχή που αναλαμβάνει και φέρνει εις πέρας έργα μεγάλης αρχαιολογικής και πολιτιστικής αξίας. Εκείνη βρίσκονταν και στην Καρθαία, όπου μαζί με την αξιόλογη ομάδα αρχαιολόγων και συντηρητών απέσπασαν το σημαντικό βραβείο Europa Nostra 2017.

«Έχουμε κάνει μία πρώτη καταγραφή των αρχιτεκτονικών μελών, έναν απαραίτητο καθαρισμό του μνημείου, το οποίο είχε κυριολεκτικά πνιγεί στα χόρτα και στα βούρλα, και έχουμε καταφέρει να αναδείξουμε αρκετά το μνημείο. Τα αρχιτεκτονικά μέλη έχουν αριθμηθεί και έχουν ταξινομηθεί ανάλογα με το πού θα τοποθετηθούν: Στο μνημείο ή σε ξέχωρο σημείο.  Ωστόσο οι κατάλογοι καταγραφής θα επανεξεταστούν σε μία δεύτερη αξιολόγηση. Στις προκαταρκτικές εργασίες εντάσσεται και ο καθαρισμός ενός σημείου, περίπου 600τ.μ., που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα, δυτικά του μνημείου, το οποίο αφού καθαριστεί πλήρως, θα επιστρωθεί με μπετόν και εκεί θα τοποθετηθούν τα αρχιτεκτονικά μέλη τα οποία δεν θα χρησιμοποιηθούν στην αναστήλωση του μνημείου.

Με τη βοήθεια ενός τηλεσκοπικού γερανού, ο οποίος θα παραμείνει στον χώρο για περίπου δύο εβδομάδες, θα προχωρήσουμε στις απαραίτητες μετακινήσεις και ταξινομήσεις. Θα απομακρυνθούν αρχιτεκτονικά μέλη μέσα από τη στοά, τα οποία δεν χρειάζονται, και κάποια άλλα θα έρθουν κοντά στην στοά για να υποστηρίξουν τις επακόλουθες αναστηλώσεις.

Η εμπειρία της Καρθαίας μας δίδαξε ότι είναι απαραίτητη η επιμέρους βιντεοσκόπηση όλων των σταδίων των εργασιών γιατί αυτό θα αποτελέσει και την πιο εύγλωττη τεκμηρίωση της δουλειάς μου, ενώ επιπλέον ένα μονταρισμένο υλικό από λήψεις με κάμερα και drones, θα αποτελέσει μία εξαιρετική «ξενάγηση» των εργασιών που θα υλοποιηθούν σε βάθος 3 χρόνων.

Η επιτόπου καταγραφή των αρχιτεκτονικών μελών ανέδειξε 30 αρχαίους λίθους από τον στυλοβάτη, ενώ η αρχική μας εκτίμηση ήταν ότι υπήρχαν μόλις 2! Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε περισσότερο αρχαίο υλικό για να χρησιμοποιήσουμε στην αναστήλωση. Επιπλέον, στο έργο αυτό θα προχωρήσουμε σε τρισδιάστατη αποτύπωση έτσι ώστε να μπορέσουμε να κατασκευάσουμε το απαραίτητο συμπλήρωμα σε ένα CNC μηχάνημα (μηχάνημα χάραξης και κοπής) και να αποδώσουμε με ακρίβεια το τρισδιάστατο μέλος, μειώνοντας παράλληλα και την επιτόπου δουλειά. Με την καλύτερη δυνατή προετοιμασία θα είμαστε κάθε φορά έτοιμοι για να εφαρμόζουμε με ακρίβεια όσα σχεδιάζουμε. Αρχές Νοεμβρίου θα ολοκληρωθεί το σκέλος των μετακινήσεων. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν οι μελέτες για τις πλατφόρμες και το σκέλος των αποτυπώσεων. Την άνοιξη θα ξεκινήσουμε και πάλι επιτόπου υλοποιώντας ό,τι δουλευτεί μέσα στον χειμώνα. Αυτός είναι ο προγραμματισμός…».

Αυτόν τον προγραμματισμό θα παρακολουθούμε και θα στηρίζουμε. Με πίστη στη δουλειά των ανθρώπων που το έχουν αναλάβει και στο εξαιρετικό δυναμικό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων.

Άρχισε η δεύτερη φάση της αναστήλωσης του Δεσποτικού

Ο Γιάννος Κουράγιος, ο αρχαιολόγος που συνέδεσε την πορεία του με την ανασκαφή και την αναστήλωση του Δεσποτικού, αλλά και την ανάδυση και ανάδειξη του σπουδαίου πολιτισμού που εξελίχθηκε επί σειρά αιώνων στις Κυκλάδες, μιλά με θέρμη για τη δεύτερη φάση της αναστήλωσης στο Δεσποτικό, αναμένοντας με υπομονή το πέρασμα του χρόνου και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.

«Ξεκίνησε η δεύτερη φάση της αναστήλωσης με τη χορηγία του Ιδρύματος Κανελλόπουλου. Έχουμε προχωρήσει στην αναστήλωση της παραστάδας, του χώρου δηλαδή που «συνέδεε» το εστιατόριο με τον ναό. Η αναστήλωση πραγματοποιείται και με αρχαίο αλλά και με νέο υλικό. Αυτό μας επιβαρύνει τόσο χρονικά όσο και οικονομικά. Ωστόσο πρόκειται για μία βασική προεργασία ώστε να μπούνε τα επιστήλια, και για αισθητικούς αλλά και για στατικούς λόγους, για την καλύτερη δυνατή στήριξη σε δυνατούς ανέμους αλλά και σε ενδεχόμενους σεισμούς. Πρόκειται δηλαδή για έναν ενδιάμεσο τοίχο που «δένει» καλύτερα και στηρίζει. Τη στατική μελέτη έχει αναλάβει ο  πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Εγγλέζος  ( ο πολιτικός μηχανικός και του μνημείου της Αμφίπολης) και την αναστήλωση ο αρχιτέκτονας μηχανικός αναστηλωτής, Γουλιέλμος Ορεστίδης.

Αυτές τις ημέρες τοποθετείται και ο δεύτερος κίονας του εστιατορίου, ο οποίος αποτελείται από δύο κομμάτια (σπονδύλους) για την αναστήλωση του οποίου χρησιμοποιείται επίσης αρχαίο και νέο υλικό.

Ταυτόχρονα προσπαθούμε να γίνει η συντήρηση σε όλους τους τοίχους του συγκροτήματος, όλου του ιερού. Για τον σκοπό αυτό έχει αγοραστεί ένα μάρμαρο που να προσομοιάζει με το Παριανό, της Νάξου. Επίσης θα πρέπει να δημιουργηθούν και οι νέες προσόψεις με νέο και αρχαίο υλικό. Οι εργασίες θα κρατήσουν έως τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου».

Ο χρόνος του αρχαιολόγου περνά αργά, σε μακριές χρονικά φάσεις, με μακρύτερες αναμονές για εγκρίσεις και για την εύρεση πόρων. Ωστόσο, όταν φτάνει η στιγμή, ο χρόνος που σπαταλήθηκε δεν έχει καμιά σημασία, όσο η επίτευξη του ζητούμενου. Η ανάδειξη του μεγαλείου που βρίσκονταν θαμμένο ή κείτονταν ασύνδετο, περιμένοντας να πάρει πνοή και μορφή.

Το Ίδρυμα Κανελλοπούλου άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία του αρχαιολογικού πάρκου της Νικόπολης

Η μετατροπή του αρχαιολογικού χώρου της Νικόπολης σε αρχαιολογικό πάρκο αποτελεί όραμα της περιφέρειας Ηπείρου, του σωματείου ΔΙΑΖΩΜΑ καθώς και όλων των ανθρώπων που πιστεύουν ακράδαντα πως όλοι οι Έλληνες θα πρέπει να γίνουμε γνώστες της πολιτιστικής μας διαδρομής και να συνειδητοποιήσουμε το βάρος που μας αναλογεί για τις πράξεις μας σήμερα. Ευχαριστούμε τον Αντιπεριφερειάρχη Π.Ε. Πρέβεζας Στράτο Ιωάννου για τη γνωστοποίηση της δράσης μας αυτής στο ευρύ κοινό και συνεχίζουμε!

«ΜΕΓΑΛΗ ΧΟΡΗΓΙΑ 80.000€ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ!
ΚΛΕΙΝΕΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ!
Το Ίδρυμα Κανελλόπουλου ενέκρινε 80.000€ για τη χρηματοδότηση της Οριστικής Μελέτης του Κτιρίου Υποδοχής στον Αρχαιολογικό Χώρο της Νικόπολης, της τελευταίας μελέτης που απαιτείται για να κλείσει ο κύκλος των μελετών της πολιτιστικής διαδρομής στα αρχαία θέατρα της Ηπείρου.

Σαν Περιφέρεια Ηπείρου αισθανόμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι με αυτή την εξέλιξη, καθώς με την εκπόνηση της συγκεκριμένης μελέτης ξεκλειδώνουμε 900.000€ από το ΠΕΠ Ηπείρου για την κατασκευή του συγκεκριμένου έργου και ερχόμαστε ένα βήμα πιο κοντά στη μετατροπή του αρχαιολογικού χώρου της Νικόπολης σε αρχαιολογικό πάρκο.
Ευχαριστώ θερμά το Ίδρυμα Κανελλόπουλου γι αυτή τη μεγάλη χορηγία, καθώς και το Υπουργείο Πολιτισμού, την Εφορία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας και το Σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ για τη βοήθεια τους και ιδιαίτερα τον Περιφερειάρχη κο Αλέξανδρο Καχριμάνη για την αμέριστη στήριξή του».

Τα νέα αρχαιολογικά ευρήματα της Κύθνου είναι πολλά και σημαντικά

Ο αρχαιολογικός πλούτος των Κυκλάδων μας δίνει συνεχώς νέα ευρήματα, ενισχύοντας την πεποίθηση πως οι ανασκαφικές έρευνες στον ελλαδικό χώρο θα δίνουν πάντα πλούσιους καρπούς από έναν πολιτισμό που είχε συνέχεια και συνέπεια στη δημιουργία.

Η ανασκαφική ομάδα του τομέα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με επικεφαλής τον καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας Αλέξανδρο Μαζαράκη Αινιάν και σε συνεργασία με την εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων πραγματοποίησε ανασκαφές στην αρχαία πόλη της Κύθνου (σημερινό Βρυόκαστρο) από τις 26 Ιουνίου έως τις 5 Αυγούστου, όπου ήρθαν στο φως σημαντικά ευρήματα από δύο κτίρια, από το νότιο κτίριο 1 και από το κτίριο 2 βορειότερα καθώς και από τη λωρίδα πλάτους 4μ. ανάμεσα στα δύο κτίρια, τα οποία επιβεβαιώνουν αυτό που πιθανολογούνταν από προγενέστερες ανασκαφές, ότι δηλαδή σχετίζονται με τη λατρεία του Ασκληπιού αλλά και με αυτήν της Αφροδίτης.

Τα ευρήματα της πρόσφατης ανασκαφής στην Άνω Πόλη της Κύθνου και η συντήρηση των ανασκαμμένων μνημείων (από το 2002 έως το 2006) της αρχαίας πόλης με τον ιδιαίτερα σημαντικό ναό που βρίσκονταν σε λειτουργία από τον 7ο αι. π.Χ. έως και τον 1ο αι. πχ. ή και τον 1ο αι. μ.Χ., καταδεικνύουν ότι οι δύο περιοχές ενώνονται χωροταξικά διαμορφώνοντας ένα από τα σημαντικότερα ιερά της Κύθνου. Νοτιότερα βρίσκεται και η περιοχή της Ακρόπολης με ιερά που μένει να ανασκαφούν. Ωστόσο, η ευρύτερη περιοχή στο σύνολό της μπορεί στο μέλλον να αποτελεί έναν επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο που μαζί με τα ευρήματα του νέου μουσείου της Κύθνου, θα αναδείξει τον αρχαιολογικό πλούτο της περιοχής και θα τον παρουσιάσει εύγλωττα στους επισκέπτες της.

Έκθεση του Μουσείου της Ακρόπολης «Emotions. Ένας κόσμος συναισθημάτων»

«Μα, πώς είναι δυνατόν να απεικονίσει κανείς τα πάθη της ψυχής»; Και όμως είναι. Τα 129 εκθέματα που από σήμερα Τρίτη 18 Ιουλίου θα συνιστούν την περιοδική έκθεση του Μουσείου της Ακρόπολης «emotions. Ένας κόσμος συναισθημάτων», το αποδεικνύουν.

Τον Απρίλιο της χρονιάς που διανύουμε η εμπνεύστρια της έκθεσης και εκτελεστική και καλλιτεχνική διευθύντρια του Ωνασείου Πολιτιστικού Ιδρύματος στη Νέα Υόρκη, κ. Αμάλια Κοσμετάτου, επισκέφθηκε τον καθηγητή και Πρόεδρο του Μουσείου Ακρόπολης, κ. Δημήτρη Παντερμαλή με την πρόταση να μεταφέρει την έκθεση στον τόπο της, στον ιδανικό χώρο του Μουσείου της Ακρόπολης.  Ο κ. Πανερμαλής, με «συναισθηματική» παρόρμηση και τόλμη, γοητευμένος από το εγχείρημα, παρέκαμψε τη χρονική δυσκολία και σε συνεργασία με πολλούς άξιους συνεργάτες, μεταξύ των οποίων και οι επιμελητές της έκθεσης, την μετέφερε στους χώρους του Μουσείου.

Αγάλματα, αγγεία και ζωγραφιές στήθηκαν με διαφορετική προσέγγιση από ό,τι έγινε στους χώρους του πολιτιστικού κέντρου της Ν. Υόρκης, σε μία προσπάθεια να απεικονιστεί η αντιπαράθεση του συναισθήματος με τη λογική. Το συναίσθημα είναι καμπύλο, η λογική ευθεία. Το συναίσθημα είναι κόκκινο, με διαβαθμίσεις και διαφοροποιήσεις. Με το σκεπτικό αυτό στήθηκε και η έκθεση. Με κεντρικά γλυπτά τον Έρωτα και τον Πόθο, το φως που εκπέμπει ο έρωτας και ο πόθος και το ημίφως που σκεπάζει τα συναισθήματα της ενοχής, του πόνου, της απελπισίας, ο επισκέπτης κινείται σε μία συνεχή κυκλική πορεία πραγματοποιώντας έναν περίπατο κατά μήκος μιας σπείρας.

Η έκθεση συνοδεύεται από μεγάλα κείμενα, τα οποία βοηθούν στην αποσαφήνιση των περιπλεγμένων συναισθημάτων που απορρέουν από τα μυθολογικά θέματα και επιτυγχάνουν την κατανόηση μεταξύ της αλληλεπίδρασης κειμένου και εικόνας. 12 video δίπλα σε επιλεγμένα έργα πλοηγούν τον επισκέπτη κατάλληλα ώστε να μπορεί να ξεχωρίσει, να αντιληφθεί και τελικά να μοιραστεί τα συναισθήματα για τα οποία τα εκθέματα «μιλούν».

«Αν είχαν φωνή θα ήταν αυτή της Κάλλας και αν είχαν κίνηση θα έμοιαζε με της Πλισέτσκαγια» ανέφερε με συγκινησιακή φόρτιση ο καθηγητής Ιωάννης Μυλωνόπουλος, ένας από τους τρεις επιμελητές της έκθεσης.

Τα συναισθήματα, τα κοινά και διαχρονικά για όλους τους ανθρώπους, σε όλους τους αιώνες και πολιτισμούς, τα συναισθήματα που διαφέρουν μονάχα ως προς τον τρόπο της έκφρασής τους, τα συναισθήματα που μας οδηγούν σε πράξεις –εξοστρακίζουμε ό,τι φθονούμε, λατρεύουμε ό,τι φοβόμαστε, τα συναισθήματα που μας ενώνουν πάνω από τη λογική –the seat of the mind is in the heart υποστηρίζει η ινδική φιλοσοφία –ακολουθούν μία σπειροειδή, συνεχή, continuum ροή, είναι παντού παρόντα στον πολιτισμό μας και μας βοηθούν να κατανοήσουμε την ελληνική τέχνη, τη λογοτεχνία, την ιστορία, την κοινωνία ακόμη και τη θρησκεία.

Κάντε αυτόν τον περίπατο από σήμερα Τρίτη έως και την Κυριακή 19 Νοεμβρίου. Κινηθείτε κυκλικά έχοντας δεξιά σας τα εκθέματα και αφεθείτε στην τέχνη των συναισθημάτων, στην εντύπωση των συναισθημάτων στον ιδιωτικό χώρο –συζυγική αγάπη, μητρική φροντίδα –στο πεδίο της μάχης , στο δημόσιο χώρο, στα νεκροταφεία, στη λατρεία των Θεών και στο φόβο του θανάτου και τέλος στο ΠΑΘΟΣ –στην πάλη που μας θολώνει το μυαλό, στο σκοτάδι που βυθίζει τη σκέψη και οπλίζει πράξεις μίσους,  το χέρι της Μήδειας ακόμη και του ακραιφνούς Έλληνα Αχιλλέα.

Ένας κόσμος συναισθημάτων από μουσεία όλου του κόσμου αποτυπωμένος σε 129 εκθέματα μονολογεί «ποιο είναι το μέτρο που θα έπρεπε να ορίζει τις πράξεις μας;» Περιηγηθείτε και αναρωτηθείτε… http://www.theacropolismuseum.gr/el/content/periodiki-ekthesi-emotions-enas-kosmos-synaisthimaton

Η Δήλος δε σταματά να μας εκπλήσσει

Ένα τόσο δα νησί στη μέση του Αιγαίου, ένα νησί που ο ήλιος δεν το εγκαταλείπει σχεδόν ποτέ, έγινε –όχι τυχαία – θρησκευτικό κέντρο ως γενέτειρα του Απόλλωνα αλλά και σπουδαίο εμπορικό κέντρο, με φήμη που παρέμεινε αμείωτη ακόμη και όταν πέρασε στην παρακμή.

Ήδη από τα μεσαιωνικά χρόνια ιστορικοί ερευνητές και αρχαιολόγοι ενδιαφέρθηκαν για τους αρχαιολογικούς θησαυρούς που έκδηλα φανέρωνε το νησί, ενώ το 1772 έγινε και η πρώτη ανασκαφή, όταν το νησί όπως και όλες οι Κυκλάδες υπάγονταν στη ρώσικη αυτοκρατορία. Τα αρχαιολογικά ευρήματα που τότε ήρθαν στο φως οδηγήθηκαν στην Αγία Πετρούπολη και σήμερα εκτίθενται στην πλειονότητά τους στο υπέροχο μουσείο Ερμιτάζ.

Από τότε έως σήμερα, η Δήλος, ανεμοδαρμένη από τους βόρειους ανέμους που καθαρίζουν το Αιγαίο στέκει προκλητική με όσα θαυμαστά έχει ακόμη να φανερώσει και όπως φαίνεται έχει ακόμη πολλά.

Η πρόσφατη υποβρύχια έρευνα που πραγματοποιήθηκε υπό τη διεύθυνση της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων και σε συνεργασία με τη Γαλλική Σχολή, αναφέρει την εύρεση μεγάλου λιμενοβραχίονα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας –μίας εντυπωσιακής κατασκευής 160 μέτρων και πλάτους 40μ. κατασκευασμένη με ογκόλιθους από γρανίτη, εντυπωσιακούς σε όγκο. Επιπλέον, εντοπίστηκαν υπολείμματα ναυαγίου με εκατοντάδες αμφορείς, ενώ φωτογραφήθηκαν δύο ακόμη ναυάγια στο νότιο άκρο της Δήλου, την Χερόννησο και στη Ρήνεια, τα οποία θα πρέπει να έγιναν την περίοδο της ακμής του νησιού (2ος -1ος αι. π.Χ.).

Ωστόσο, οι αμφορείς που πιθανότατα μετέφεραν κρασί και λάδι από τη γειτονική Ιταλία χρονολογούνται τον 2ο με 4ο αι. μ.Χ., γεγονός που καταμαρτυρεί τη συνεχή εμπορική δύναμη του νησιού, ακόμη και μετά την καταστροφή της.

Τα ευρήματα επιτείνουν την ανάγκη να συνεχιστεί η συστηματική υποβρύχια διερεύνηση του νησιού και φυσικά να ενταθεί η «αποκατάστασή» του με την επικείμενη αναστήλωση της Στοάς του Φιλίππου Ε΄ από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Π. & Α. Κανελλοπούλου. http://www.ancient-origins.net/news-history-archaeology/ancient-remains-and-new-shipwrecks-show-greek-island-delos-was-major-021413

http://www.cnn.gr/style/politismos/story/82690/dilos-arxaioi-thisayroi-toy-ieroy-nisioy-sto-fos

Τα οφέλη από την επικείμενη αναστήλωση της Στοάς του Φιλίππου Ε’ είναι πολλά

Η υλοποίηση του προγράμματος της μερικής αναστήλωσης της εντυπωσιακής στοάς του Φιλίππου θα γίνει από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Η χρηματοδότηση του προγράμματος, συνολικούς προϋπολογισμού 550.000€ θα γίνει από το Ίδρυμα Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου. Το πρωταρχικό όφελος της αναστήλωσης είναι η προστασία των αρχιτεκτονικών μελών της, τα οποία είναι πολυάριθμα και βρίσκονται διάσπαρτα στο χώρο. Θα συντηρηθούν, θα ταξινομηθούν και θα επανατοποθετηθούν.  Ο χώρος θα απελευθερωθεί και θα γίνει προσβάσιμος στους επισκέπτες, οι οποίοι θα είναι σε θέση να τον κατανοήσουν, ακόμη και αν δεν έχουν εξειδικευμένες γνώσεις.

Η Δήλος αποτελεί έναν από τους γοητευτικότερους ερειπιώνες της Μεσογείου, με κτήρια, ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και γλυπτά εξαιρετικής σημασίας. Ακριβώς για αυτό, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων έχει σχεδιάσει ένα πρόγραμμα «διάσωσης» της πολύτιμης αυτής κληρονομίας από τη φθορά του χρόνου και των ακραίων συνθηκών του Αρχιπελάγους αλλά και διαμόρφωσής της με τέτοιον τρόπο ώστε ο χώρος να είναι κατανοητός και εύληπτος από τον επισκέπτη.

Η Στοά του Φιλίππου Ε’, που οικοδομήθηκε στα τέλη του 3ου αι., αρχές του 2ου αι. π.Χ.,  είναι ένα από τα πρώτα μνημεία που συναντά ο επισκέπτης και αποτελούσε αφιέρωμα του Φιλίππου Ε΄ του Μακεδόνα προς τον Απόλλωνα. Η ανάγκη αναστήλωσης του συγκεκριμένου μνημείου απορρέει από τη σημασία του, τη θέση του και τον μεγάλο αριθμό σωζόμενων αρχιτεκτονικών μελών, ενώ η δυνατότητα αναστήλωσης του συνόλου της πρόσοψης και τμημάτων των πλευρικών τοίχων έχει ήδη εξεταστεί από το 2006, με εγκεκριμένη προμελέτη από τον πολιτικό μηχανικό Κ. Ζάμπα, για την αναστήλωση του συνόλου της πρόσοψης και τμημάτων των πλευρικών τοίχων.

Σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου της Εφορείας Κυκλάδων «Πρόκειται για ένα επίμηκες ευρυμέτωπο κτήριο, μήκους 71,75 μ. και πλάτους 11,16 μ. χτισμένο από φαιόλευκο μάρμαρο. Η κύρια όψη του αναπτυσσόταν ανατολικά προς την Ιερά Οδό και διαμορφωνόταν με κιονοστοιχία από 16 δωρικούς κίονες, η οποία κατέληγε συμμετρικά σε παραστάδες και τοίχους με τέσσερα παράθυρα έκαστος. Οι υπόλοιπες πλευρές του κτηρίου ήταν κλειστές με συμπαγείς τοίχους. Το κτήριο επεκτάθηκε λίγα χρόνια μετά την κατασκευή του (ίσως ήδη από το 180 π.Χ.) κατά πλάτος και κατά μήκος. Δυτικά προστέθηκε μία ακόμη στοά πλάτους 10,37 μ. και μήκους 89,22 μ., με κιονοστοιχία στην πρόσοψη προς το λιμάνι και με κοινό οπίσθιο τοίχο με τη Στοά του Φιλίππου Ε΄ και βόρεια μία αίθουσα κλειστή στις τρεις πλευρές και με ιωνική κιονοστοιχία δυτικά, σε συνέχεια του οπίσθιου τοίχου της αρχικής Στοάς. Το κτήριο σήμερα διατηρείται στο επίπεδο του θεμελίου, σώζεται, όμως, πλήθος αρχαίων αρχιτεκτονικών μελών, που έχει συγκεντρωθεί μέσα και γύρω από το περίγραμμα του κτηρίου (περίπου 800) καθώς και στον άμεσα περιβάλλοντα χώρο του (περίπου 200). Ο εντυπωσιακός θριγκός* με το χαρακτηριστικό επιστύλιο που φέρει την επιγραφή «ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΙ [ΑΝΕΘΗΚΕΝ]» (Αφιέρωμα του Φιλίππου, βασιλιά των Μακεδόνων, γιού του βασιλιά Δημητρίου, στον Απόλλωνα) σώζεται σχεδόν στο σύνολό του και είναι σήμερα τοποθετημένος κατά μήκος του κτηρίου, στην ιερά οδό, μπροστά από την κιονοστοιχία».

Οι εργασίες αποκατάστασης και αναστήλωσης θα ξεκινήσουν το 2017

*το τμήμα κτηρίου που στηρίζεται στους κίονες και αποτελείται από το επιστύλιο, τη ζωφόρο και το γείσο.